dzają własne obserwacje

„dzają własne obserwacje, dokonane kilkanaście lat wcześniej wspólnie z J. Madejem u kobiet (rozdz. III, H).
Z obserwacji A. Kuliga i K. Zielińskiego dokonanych w latach 1980 1982 nad mikrounaczynieniem raków płuc człowieka wynika, że można w nich wyróżnić co najmniej 8 układów mikroangiograficznych, pojawiających się z różną częstością w zależności od typu histologicznego.
W najbardziej dynamicznie rosnących rakach owsianokomórkowych charakterystyczną cechą łoża naczyniowego jest obecność licznych naczyń kiełkujących i układów pętlowych, natomiast w wolno rosnących rakach oskrzelikowopęcherzykowych cała sieć naczyniowa wykazuje cechy adaptowanego dla potrzeb nowotworu, miejscowego łoża naczyniowego miąższu płuc.
Struktura sieci naczyniowej nowotworów, która powstaje od nowa, ulega znacznym wpływom mechanicznym, zarówno wytwarzającym się w samym guzie, jak i związanym z właściwościami tkanek otaczających. Wpływy te są dodatkowo modyfikowane przez właściwości lityczne nowotworu i zaburzenia składu chemicznego tkanek nacieczonych przez guz. Podstawowym czynnikiem tego typu, wpływającym na zjawiska angiogenezy, jest wzrost ciśnienia mechanicznego w obrębie guza i w jego najbliższym otoczeniu. Ciśnienie to jest wyzwalane przyrostem objętości guza w obrębie, zwykle bardziej spoistej, tkanki macierzystej. Warren i Shubik uważają, że czynnik ten warunkuje charakterystyczny dla guzów kręty przebieg naczyń, który jest niekorzystny dla swobodnego przepływu krwi. Wzrost ciśnienia w nowotworze powoduje zaciśnięcie nie w pełni zróżnicowanych naczyń krwionośnych, co jeszcze bardziej nasila martwicę w centralnych częściach guza. Langkopf, Freitag i Mewis radiologicznie wykazali u chorych z rakiem pęcherza moczowego, że wzrost ciśnienia w pęcherzu powoduje wyraźne zmniejszenie — w porównaniu z niezmienioną ścianą pęcherza — przepływu krwi w obrębie guza. Podobnie Falk doświadczalnie wykazał, że sztuczny ucisk na przeszczepioną tkankę nowotworową („sandwich tumor") może zasadniczo zmienić ukształtowanie łoża naczyniowego.“(4)